W Warszawie od lat trwają spory dotyczące reklam w komunikacji miejskiej. Podejmowano już wiele działań zmierzających do uporządkowania wyglądu pojazdów transportu publicznego. W przypadku autobusów i tramwajów argumentem stało się m.in. ujednolicenie estetyki przestrzeni miejskiej przy zachowaniu żółto-czerwonej kolorystyki.
Już w 2009 roku Zarząd Transportu Miejskiego pracował m.in. nad wyeliminowaniem folii zasłaniających szyby. Choć nie wszystkie zapowiadane rozwiązania udało się wdrożyć w życie to choć część pojazdów pozostała wolna od reklam komercyjnych (mowa o nowych tramwajach kupowanych przy współfinansowaniu ze środków unijnych, w przypadku których pojawiały się ograniczenia dotyczące wykorzystywania taborów do celów innych niż przewóz pasażerów).
Jeśli z kolei mowa o warszawskim metrze, obecność reklam na stacjach, pociągach i wewnątrz nich regularnie staje się przedmiotem dyskusji. Tym razem jednak powód jest znacznie ważniejszy niż względy estetyczne. Jeden z pojazdów został wykorzystany przez Allegro jako nośnik kampanii promującej Black Weeks. Kreacja obejmuje również wnętrze składu, w tym podłogę oraz żółte poręcze.
Kampania powstała we współpracy STRÖER Polska ze Starcom Poland.
Żółte poręcze to nie element dekoracyjny
Żółty kolor poręczy i uchwytów w pojazdach komunikacji miejskiej nie jest przypadkiem. Kontrastowe oznaczenia pomagają osobom niedowidzącym dostrzegać elementy wyposażenia, z których mogą bezpiecznie korzystać podczas podróży. Podobną funkcję pełnią wyróżnione kolorystycznie krawędzie stopni, przyciski otwierania drzwi czy oznaczenia w strefach wejściowych.
Wśród innych stosowanych udogodnień wymienia się również komunikaty głosowe, oznaczenia w alfabecie Braille’a, ścieżki dotykowe i pola uwagi. W metrze sukcesywnie modernizowane jest także oznakowanie ułatwiające osobom niewidomym i słabowidzącym orientację na stacjach.
W przypadku wspomnianej reklamy, zasłanianie kontrastowych elementów wyposażenia rodzi więc pytania o to, czy komercyjne wykorzystanie metra nie powinno mieć wyraźnie określonych granic? Nawet jeśli reklamy nie blokują bezpośrednio dostępu do poręczy, zmiana ich pierwotnego koloru może ograniczać widoczność ważnych dla danej grupy oznaczeń.
Reklamy w metrze od lat są przedmiotem dyskusji
Reklamy w metrze od dawna budzą kontrowersje.
Jednym z głośniejszych przykładów była sytuacja z 2019 roku, kiedy na stacji Ratusz-Arsenał pojawiła się wielkoformatowa, czarna reklama promująca serial telewizyjny. Oklejenie dużej części przestrzeni stacji wywołało sprzeciw osób zwracających uwagę na nadmierną ingerencję w wygląd infrastruktury publicznej.
Źródło: NowyMarketing
Kolejna fala kontrowersji pojawiła się w 2022 roku. Wówczas rozpoczęła się modernizacja systemu reklamowego na pierwszej linii metra. Dotychczasowe nośniki zastępowano większymi, podświetlanymi konstrukcjami, które w niektórych miejscach zaczęły zasłaniać elementy wystroju stacji. Problem dotyczył m.in. charakterystycznych mozaik na stacjach Ursynów i Służew.
Źródło: fot. Łukasz Jóźwiak, rynek-kolejowy.pl
Ostatecznie, w 2023 roku, mozaiki zostały uznane jako zabytki i objęto je ochroną konserwatorską.
Kiedy wydawało się już, że zamieszanie wokół nośników reklamowych w metrze i na stacjach metra w Warszawie powoli się uspokaja i wszystko prowadzi do bardziej przemyślanego podejścia do ich rozmieszczania, w kwietniu 2024 roku ponownie pojawiły się zastrzeżenia. Tym razem dotyczące reklam na stacji Plac Wilsona.
Źródło: fot. Jakub Jastrzębski, rynek-kolejowy.pl
Nowe, podświetlane powierzchnie były większe od dotychczasowych i zajmowały dużą część ścian. Pojawiły się wówczas zarzuty, że rozwiązania te ingerują w oryginalny projekt architektoniczny stacji, a ich intensywne oświetlenie może być uciążliwe dla pasażerów.
Czy reklama w metrze ma swoje granice?
Jak podaje Wyborcza.pl, Metro Warszawskie zarabia na reklamach ponad 2,5 mln zł miesięcznie. Powierzchnie reklamowe udostępniane są za pośrednictwem zewnętrznych operatorów. Nie powinno oznaczać to jednak, że reklamodawcy mogą dowolnie wykorzystywać każdy fragment infrastruktury.
W dokumentach ZTM dotyczących reklam na pojazdach zapisano m.in., że nie mogą one zasłaniać informacji pasażerskiej, zakłócać bezpieczeństwa ani utrudniać podróżowania. Zarząd Transportu Miejskiego zastrzega sobie również możliwość nakazania usunięcia reklam, które naruszają ustalone zasady lub budzą uzasadniony sprzeciw pasażerów. W przypadku metra istotną rolę odgrywają natomiast umowy zawierane z operatorami reklamowymi i zakres powierzchni dopuszczonych do komercyjnego wykorzystania.
Powracające kontrowersje pokazują, że dyskusja o reklamach w komunikacji miejskiej nie powinna sprowadzać się wyłącznie do pytania o estetykę, a także o zdrowie i bezpieczeństwo.