Neuroatypowość to określenie różnych sposobów funkcjonowania i przetwarzania informacji przez mózg. Może dotyczyć między innymi osób w spektrum autyzmu, z ADHD, dysleksją czy zespołem Tourette’a. Dla dziecka może oznaczać inny sposób odbierania bodźców, regulowania emocji, koncentracji czy komunikowania swoich potrzeb. Nie zawsze jest widoczna na pierwszy rzut oka i nie każde neuroatypowe dziecko ma formalną diagnozę lub orzeczenie.
W polskich szkołach może uczyć się nawet pół miliona takich dzieci1. Tymczasem 43 proc. rodziców2 nie wie o obecności dzieci neuroatypowych w szkołach publicznych lub uważa ją za zjawisko rzadkie i wyjątkowe. Kiedy brakuje wiedzy, łatwo zobaczyć „niegrzeczność” zamiast przeciążenia czy „problem” zamiast dziecka potrzebującego zrozumienia i wsparcia.
– Pół miliona neuroatypowych dzieci to nie abstrakcyjna statystyka. To uczniowie, którzy każdego dnia siadają w szkolnych ławkach, uczą się i budują relacje z rówieśnikami. Zainicjowaliśmy tę kampanię, ponieważ niemal co czwarty pracownik Kauflandu wychowuje dziecko w wieku szkolnym, a neuroróżnorodność jest częścią szkolnej codzienności. Chcemy nie tylko mówić o neuroróżnorodności, ale także dać rodzicom i szkołom konkretne narzędzia. Pół miliona dzieci nie zmieni swojego rytmu. To my możemy nauczyć się lepiej go rozumieć, a rozmowa może być pierwszym krokiem do zmiany dla dziecka i całej klasy – mówi Katarzyna Łosińska-Burdzy, Dyrektor Pionu Corporate Affairs w Kaufland Polska.
Kiedy brakuje wiedzy, pojawia się lęk i wykluczenie. Raport Kaufland Polska i Fundacji Avalon
Badanie „Wiele rytmów w jednej szkole – raport o doświadczeniach i podejściu rodziców do neuroatypowości w placówkach edukacyjnych”, przeprowadzone na zlecenie Kaufland Polska i Fundacji Avalon przez ARC Rynek i Opinia, pokazuje, że otwartości na wspólną naukę nadal towarzyszą obawy i stereotypy.
- 63 proc. rodziców dzieci neurotypowych2 w różnym stopniu obawia się większej liczby trudnych lub nieprzewidzianych zachowań i konfliktów w neuroróżnorodnej klasie.
- Z kolei 47 proc. rodziców dzieci neuroatypowych2 przynajmniej raz spotkało się z presją, by przenieść dziecko do innej klasy lub szkoły.
– Te wyniki pokazują dwie perspektywy tej samej szkolnej rzeczywistości: obawy wynikające z braku wiedzy oraz rodziny, które mierzą się z ich konsekwencjami. Chcemy uruchomić rozmowę: w domach, pokojach nauczycielskich i całych społecznościach szkolnych. Zamiast pytać, kto jest problemem, zacznijmy wspólnie zastanawiać się, czego potrzebuje dziecko i co możemy zrobić dla całej klasy – mówi Łukasz Wielgosz, Członek Zarządu Fundacji Avalon.
Pełny raport, szerzej pokazujący doświadczenia, wiedzę i postawy rodziców wobec neuroróżnorodności w szkołach, zostanie opublikowany 22 października br. na stronie Fundacji Avalon.
Vito Bambino muzycznym głosem kampanii
Kampanię wsparł Vito Bambino z utworem „Mimo najlepszych chęci”. Piosenka i towarzyszący jej teledysk przenoszą ideę kampanii w szkolną rzeczywistość, opowiadając o tych, którzy czują, reagują i odbierają świat inaczej. „Bo ja widzę świat inaczej niż Ty. Powiedz mi, czy świat sobie poradzi z tym?” – słowa utworu stają się pytaniem skierowanym do dorosłych i całej społeczności szkolnej.
Idea „innego rytmu” pojawia się również w produktach stworzonych na potrzeby kampanii. Obok sygnowanych przez Vito Bambino T-shirtów, czapek i toreb powstały ołówki o różnych, nietypowych kształtach. Każdy jest inny, ale żaden nie jest niewłaściwy. To prosty symbol przypominający, że nie istnieje jeden poprawny sposób funkcjonowania, uczenia się czy odbierania świata.
– Od początku zależało nam, aby idea kampanii była obecna nie tylko w komunikacji. Teledysk „Mimo najlepszych chęci” jest osadzony w szkolnej rzeczywistości, a nawet ołówki, z których każdy ma inny kształt, opowiadają tę samą historię: różnić się nie znaczy nie pasować. Chcemy, aby kampania uruchamiała rozmowę, ale też przekładała zaangażowanie na konkretne działania – mówi Katarzyna Łosińska-Burdzy, Dyrektor Pionu Corporate Affairs w Kaufland Polska.
Od 8 października br. w sklepach Kaufland dostępne będą produkty wspierające akcję, oznaczone jej charakterystycznym neuroatypowym ludzikiem i podpisem Vito Bambino. Zysk z ich sprzedaży wesprze dodatkowe dyżury ekspertów Pomarańczowego Telefonu Wsparcia Fundacji Avalon. Artykuły będą dostępne do 31 marca 2027 roku.
Pomoc zaczyna się od rozmowy
Pod numerem 530 001 130 działa także Pomarańczowy Telefon Wsparcia Fundacji Avalon, gdzie z bezpłatnych konsultacji z psychologami, pedagogami i prawnikami mogą korzystać rodzice dzieci neuroatypowych i neurotypowych, nauczyciele oraz dyrektorzy szkół. Infolinia to część szerszych działań, które mają uruchomić rozmowę o neuroróżnorodności w szkołach. Powstaną także przewodniki dla rodziców i nauczycieli, scenariusze lekcji oraz webinary dla rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół, a punktem wyjścia do działań jest badanie łączące część jakościową i ilościową.
– W trudnej sytuacji rodzic czy nauczyciel często nie potrzebuje kolejnej oceny, ale kogoś, kto pomoże mu zrozumieć, co się dzieje i co można zrobić. Temu służy Pomarańczowy Telefon Wsparcia. Chcemy dać dorosłym bezpieczną przestrzeń do rozmowy z ekspertem i wspólnego szukania rozwiązania, które uwzględnia potrzeby dziecka i całej klasy. Bo zmiana zaczyna się od zrozumienia – mówi Łukasz Wielgosz, Członek Zarządu Fundacji Avalon.
1 Pół miliona to szacunkowa suma danych o dzieciach z autyzmem i zespołem Aspergera (ok. 102 tys.) według rejestru SIO z 2023 roku oraz ADHD (ok. 400 tys.) i dysleksją rozwojową (ok. 200 tys.) według danych epidemiologicznych w Międzynarodowej Klasyfikacji Medycznej.
2 Dane pochodzą z raportu badawczego „Wiele rytmów w jednej szkole – raport o doświadczeniach i podejściu rodziców do neuroatypowości w placówkach edukacyjnych” przeprowadzonego w sierpniu 2026 roku przez agencję ARC Rynek i Opinia na potrzeby kampanii społecznej Kaufland Polska i Fundacji Avalon na grupie reprezentowanej 1022 rodziców dzieci w wieku szkolnym, z czego 829 stanowili rodzice dzieci neurotypowych, 178 – rodzice dzieci neuroatypowych, a 56 – rodzice dzieci w trakcie diagnozy.
źródło: mat. prasowe