#NMInsights Banki Żywności x Lidl: „Nie marnuj jedzenia 2025” [RAPORT]

Z najnowszego raportu Banków Żywności „Nie marnuj jedzenia 2025”, przygotowanego we współpracy z Lidl Polska, wynika, że aż 63% Polaków przyznaje się do marnowania żywności. Rok wcześniej było to 45%.

Najczęściej do kosza trafia pieczywo (55%), owoce (46%) i warzywa (44%), a głównym powodem jest przekroczenie terminu przydatności do spożycia (57%).

– Raport pokazuje, że Polacy są coraz bardziej świadomi, ale nadal wyrzucamy ogromne ilości jedzenia. Każdy bochenek chleba czy kilogram owoców, które trafiają do kosza, to zmarnowana praca rolnika, energia, woda i transport. Dlatego tak ważne jest, abyśmy wspólnie – konsumenci, handel i instytucje – szukali rozwiązań, które realnie zatrzymają marnowanie żywności – mówi Beata Ciepła, prezes Federacji Polskich Banków Żywności.

98% twórców mówi markom „nie”. Dlaczego polscy influencerzy masowo odrzucają ich propozycje [RAPORT]

Skala globalna, problem lokalny

Według raportu UNEP Food Waste Index 2024, na świecie marnuje się ponad miliard ton żywności rocznie, z czego 631 milionów w gospodarstwach domowych. W Unii Europejskiej statystyczny mieszkaniec wyrzuca 72 kg jedzenia rocznie, a ponad połowa strat (54%) pochodzi z domów.

W Polsce sytuacja nie wygląda lepiej – co roku marnujemy ok. 5 milionów ton żywności, z czego 60% pochodzi z gospodarstw domowych. Oznacza to, że główny ciężar problemu nie leży w rolnictwie czy logistyce, lecz w codziennych decyzjach zakupowych i braku planowania.

Dlaczego wciąż wyrzucamy?

Najczęstsze przyczyny to:

• przekroczenie terminu przydatności (57%),
• zbyt duże zakupy (29%),
• niewłaściwe przechowywanie (24%),
• zakup niesmacznego produktu (22%),
• zbyt duże porcje posiłków (20%).

Wielu konsumentów nadal myli oznaczenia „należy spożyć do” i „najlepiej spożyć przed”, co skutkuje wyrzucaniem jedzenia, które wciąż nadaje się do spożycia.

Eksperci przypominają, że kluczowa jest organizacja – zarówno list zakupów, jak i układ w lodówce. Z raportu wynika, że średnia temperatura w europejskich lodówkach wynosi 6,4°C, choć powinna być niższa. Utrzymywanie ok. 4°C pozwala ograniczyć psucie się produktów i ryzyko zatruć.

– Zachowanie tzw. łańcucha chłodniczego to skuteczne narzędzie w kontrolowaniu wzrostu mikroorganizmów i ograniczaniu marnowania żywności – podkreśla dr hab. Marzena Tomaszewska z SGGW.

Młodzi wyrzucają, seniorzy planują

Raport pokazuje wyraźne różnice pokoleniowe. Najwięcej żywności marnują młodzi (18–34 lata) – aż 75% z nich przyznaje się do wyrzucania jedzenia. Wśród seniorów (65–74 lata) odsetek ten spada poniżej 30%.

Na wsi marnuje się mniej – resztki częściej wykorzystuje się ponownie lub przekazuje dalej. W miastach natomiast impulsywne zakupy i szybkie tempo życia sprzyjają marnowaniu.

Co kieruje naszymi wyborami?

Polacy coraz częściej dokonują zakupów w sposób bardziej świadomy.

• 77% konsumentów zawsze lub często sprawdza datę ważności,
• 53% zwraca uwagę na zawartość cukru,
• 52% na obecność konserwantów,
• 41% na ilość tłuszczu.

Dla 71% badanych skład produktu ma realny wpływ na decyzję zakupową, a połowa przyznaje, że czyta etykiety uważnie.

– To sygnał, że etykieta nie jest formalnością, ale ostatnim etapem sprzedaży. Klarowna i wiarygodna – sprzedaje. Nieczytelna – zniechęca – podkreślają autorzy raportu.

Eksperci: planowanie i edukacja to podstawa

Według dr. Michała Wrzoska, dietetyka klinicznego, codzienne marnowanie jedzenia to nie tylko strata pieniędzy, ale też utrata wartości odżywczych – nawet do 50% dziennego zapotrzebowania na witaminy i minerały.

– Rozwiązanie? Planowanie jadłospisu. Wykorzystujmy składniki w całości – połowę twarogu do śniadania, resztę do kolacji. W ten sposób dbamy o zdrowie, finanse i środowisko – podkreśla ekspert.

W stronę rozwiązań systemowych

Banki Żywności apelują o współpracę na wielu poziomach – od edukacji po prawo. Potrzebne są:

• łatwiejsza redystrybucja żywności do organizacji społecznych,
• jasne regulacje sprzyjające przekazywaniu nadwyżek,
• monitoring strat i raportowanie postępów.

– Globalny miliard ton zmarnowanej żywności, europejskie 72 kg na osobę i polskie 5 mln ton rocznie to nie tylko liczby. To sygnały ostrzegawcze, że przyszłość wymaga współdziałania instytucji, biznesu i konsumentów – czytamy w raporcie.

Pełen raport „Nie marnuj jedzenia 2025” pobierzesz >> TUTAJ.

Grafiki: raport „Nie marnuj jedzenia 2025”

PS Federacja Polskich Banków Żywności: 45% Polaków wyrzuca jedzenie [RAPORT]

Federacja Polskich Banków Żywności: 45% Polaków wyrzuca jedzenie [RAPORT]