„Zobacz osobę”: kampania społeczna, która zwraca uwagę na zjawisko oceniania i stereotypizacji

Bohaterami kampanii są Basia, Khadidża i Kacper, którzy na co dzień mierzą się ze zjawiskiem oceniania. Zgodzili się opowiedzieć, jak bywają postrzegani, żyjąc z chorobą, należąc do mniejszości religijnej czy generacji Z.

• Barbara Kędzior – z wykształcenia terapeutka zajęciowa i bajkoterapeutka, autorka projektu edukacyjnego „Porozmawiajmy o niepełnosprawności”, w ramach którego odwiedza szkoły jako edukatorka i oswaja wśród uczniów temat chorób i niepełnosprawności. Basia  zmaga się z genetyczną chorobą, tzw. rybią łuską, a także z niepełnosprawnością ruchową, ma nie w pełni sprawne i wykształcone dłonie oraz nierówną długość nóg. Życie z chorobą prezentuje w swoich mediach społecznościowych, stworzyła profil „Rybia łuska – mój świat”, chętnie udziela także wywiadów mediom tradycyjnym, nie wstydzi się tematu swojej choroby, odważnie się nim dzieli. Jej największym marzeniem jest zostać aktorką dubbingową, pracować głosem i prowadzić warsztaty artystyczne, które łączyłyby muzykę, aktorstwo i taniec.

• Swiatlana Kastsiuk (Khadidża) – Białorusinka wychowana w rodzinie prawosławnej, od 12 lat jest muzułmanką, od 7 lat mieszka wraz z rodziną w Polsce. Jest szczęśliwą żoną i matką 10-letniego syna Muhameta Kamila i 8-letniej córki Samiry, dzieci wychowywane są w religii muzułmańskiej. Pracuje w warszawskim meczecie, zaczynała jako tłumaczka języka polskiego i rosyjskiego, prowadzi tam także swój sklep muzułmański, sprowadza elementy garderoby z Europy i świata do Polski, jest też pracownikiem biurowym, ale najlepiej czuje się w roli organizatorki żeńskich zjazdów muzułmanek. Jest muzułmanką, która nosi spodnie, wybiera jasne kolory stroju, nie boi się makijażu, walczy o to, żeby muzułmanki były postrzegane jak inne kobiety, pełne pasji, chęci do rozwoju, a nie zamknięte w domu i podporządkowane. Zdecydowała się na udział w kampanii, by przełamać ten powszechny stereotyp.

• Kacper Urbanowski – pracuje, prowadzi własną firmę. Jest studentem polsko-japońskiej Akademii Technik Komputerowych na kierunku Zarządzania informacją. Działa w samorządzie studenckim, organizuje wydarzenia naukowe i integracyjne na uczelni, ale również i te poza uczelnią, jak sam mówi: „po to, aby aktywizować studentów, dawać im szansę na zdobywanie doświadczenia”. Pochodzi z małej miejscowości (ok. 300 mieszkańców). Jego pasją jest działalność społeczna. Do aktywności zainspirował go nauczyciel ze szkoły podstawowej, który zachęcał do wyjazdów, podejmowania kursów, udziału w konferencjach. Kacper jest przekonany, że to doświadczenie pozwala mu teraz dzielić się energią i motywacją ze wszystkimi, którzy potrzebują wsparcia na początku swojej drogi zawodowej, naukowej, artystycznej etc. Kocha podróże. Po ukończeniu 18. roku życia wybrał się w podróż po 12 krajach.

W kampanię zaangażowali się także influencerzy, którzy na swoich profilach w mediach społecznościowych zaprosili do refleksji nad mechanizmem oceniania, sami stykając się niejednokrotnie z krytycznymi komentarzami z powodu wybranego stylu życia, osobistych decyzji czy wyrażenia – odmiennego niż powszechne – zdania na jakiś temat. Kampanię wsparli: aktorka Anna Powierza, wokalista Bard Kowalski, a także dziennikarze Monika Rachtan i Damian Zawrotniak (Pan Dociekliwy).

Adora Fertility przekonuje, że dawstwo nasienia nie musi być niezręczne

Założenia i realizacja kampanii

Kampania społeczna „Zobacz osobę” jest realizowana dwuetapowo. Pierwszy etap rozpoczęła udostępniona na początku marca ankieta online, do której prowadziły wizerunki bohaterów z pytaniem „Kogo widzisz?”, prezentowane outdoorowo w przestrzeni miasta oraz kampania internetowa. Plakaty zachęcające do udziału w ankiecie pojawiły się na citylightach, na słupach Kulturalnej Warszawy, a także w parafiach w Warszawie i okolicach. Spoty można było oglądać w Galerii Metra Świętokrzyska oraz na ekranach w warszawskich autobusach, tramwajach i SKM.

Drugi etap kampanii trwa od 31 marca i zakończy się w połowie kwietnia. Tym razem, oprócz wizerunku osoby, Centrum Myśli Jana Pawła II prezentuje dane procentowe, pokazujące, ile osób stereotypowo oceniło bohaterów kampanii, a ile podało prawidłową odpowiedź. Jest także zaproszenie na stronę internetową, na której znajduje się opis idei kampanii, tekst o bohaterach oraz mechanizmach stereotypizacji i personalizmie.

– Chcielibyśmy, aby nasza kampania przyczyniła się do wzrostu wrażliwości społecznej i postawiła w centrum każdego człowieka, z jego wyjątkowością, pięknem, wielowymiarowością. Zaproszenie do udziału w kampanii przyjęli piękni ludzie, przedstawiciele grup szczególnie narażonych na wykluczenie – mówi Wioletta Milej, koordynatorka kampanii „Zobacz osobę”.

Do przygotowania pytań i analizy uzyskanych odpowiedzi Centrum zaprosiło doktora Wiktora Sorala, psychologa społecznego, adiunkta w Centrum Badań nad Uprzedzeniami na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, członka Ośrodka Badań Psychologicznych w Instytucie Studiów Społecznych UW.

– Ludzka twarz jest niczym otwarta księga – pełna znaków, emocji i wskazówek, które nasz mózg odczytuje w mgnieniu oka. Wystarczy rzut oka na nową osobę, by uruchomił się cały skomplikowany proces umysłowego kodowania i interpretacji. Nim zdążysz się zastanowić, kogo widzisz, Twój umysł już wydał werdykt. Niestety, automatyczne mechanizmy, choć szybkie i skuteczne, bywają także zwodnicze. Nasze mózgi są mistrzami wypełniania luk w wiedzy. Kiedy brakuje nam informacji o danej osobie, umysł nie pozostawia pustki – uzupełnia ją najbardziej prawdopodobnymi skojarzeniami, które często bazują na stereotypach – tłumaczy Wiktor Soral.

Za kreację artystyczną kampanii odpowiada agencja MUFU.

– Od początku wiedzieliśmy, że ta kampania musi poruszać. Nie tylko zaskakiwać formą, ale przede wszystkim – prowokować do myślenia. Wspólnie z zespołem z Centrum Myśli Jana Pawła II sięgnęliśmy po silne stereotypy, ale nie po to, by je utrwalać – przeciwnie, by obnażyć ich powierzchowność. Chcieliśmy skonfrontować odbiorców z ich własnymi sądami. W centrum postawiliśmy człowieka – realnego, z krwi i kości – który zgodził się stanąć w świetle reflektora i pokazać fragment siebie. Ta kampania powstała w ścisłej współpracy z Centrum Myśli Jana Pawła II, które zwróciło się do nas z prośbą o pomoc, przychodząc z genialnym i bardzo odważnym pomysłem. Naszą rolą było wspólnie z nimi nadać mu odpowiednią formę i siłę rażenia – zarówno wizualnie, jak i emocjonalnie. To nie kampania, która coś komunikuje – to kampania, która zadaje pytania. I zostawia z nimi odbiorcę na dłużej. „Zobacz osobę” to kampania edukacyjna, ale też – w najlepszym tego słowa znaczeniu – humanistyczna. Wierzę, że właśnie taka komunikacja ma dziś największą siłę oddziaływania – mówi Marcin Rossa dyrektor kreatywny w agencji Mufu.

źródło: mat. prasowe, opracowanie: Agata Drynko

PS „Spraw, aby seniorzy wolni od dyskryminacji istnieli naprawdę”: Fundacja Projekt Starsi z kampanią społeczną AI przeciwko dyskryminacji seniorów

„Spraw, aby seniorzy wolni od dyskryminacji istnieli naprawdę”: Fundacja Projekt Starsi z kampanią społeczną AI przeciwko dyskryminacji seniorów