Mastercard opublikował raport „Krótka historia przyszłości zakupów i płatności”, poświęcony rozwojowi tzw. agentic commerce, czyli modelu, w którym agent AI nie tylko wyszukuje produkty i porównuje oferty, ale może również wybrać konkretną opcję oraz przeprowadzić płatność w imieniu użytkownika. Według jednej z prognoz przedstawionych w raporcie do 2030 roku około 300 mln konsumentów na świecie może regularnie korzystać z takich rozwiązań podczas zakupów.
Dane z Polski pokazują, że AI już teraz jest wykorzystywana przede wszystkim na wcześniejszych etapach ścieżki zakupowej. W ciągu ostatnich 12 miesięcy 85% polskich nastolatków w wieku 13–18 lat korzystało ze sztucznej inteligencji do wyszukiwania informacji o produktach. Wśród ich rodziców odsetek wyniósł 72%. Co najmniej raz w miesiącu robiło to odpowiednio 64% młodych respondentów i 47% rodziców.
Zobacz również
AI służy młodym również do poszukiwania promocji. 17% polskich nastolatków deklaruje, że co najmniej raz w tygodniu wykorzystuje ją do znalezienia najlepszej ceny lub rabatu. W grupie rodziców wynik wynosi 8%. Na tle pozostałych badanych rynków Polska znajduje się mniej więcej pośrodku zestawienia. Wyższe wyniki odnotowano m.in. w Izraelu – 25%, Bułgarii – 21% oraz Rumunii – 20%.
AI ma pomagać w zakupach, ale niekoniecznie decydować samodzielnie
60% badanych polskich nastolatków uważa, że sztuczna inteligencja zmieni sposób, w jaki ich pokolenie robi zakupy. 35% spodziewa się, że w ciągu kilku lat stanie się ona jednym z głównych sposobów robienia zakupów, a 32% deklaruje, że pomoc asystenta AI zwiększyłaby ich pewność podczas podejmowania decyzji zakupowych.
Jednocześnie taki sam odsetek – 60% młodych respondentów – obawia się, że wykorzystanie AI może sprawić, iż zakupy staną się mniej osobiste.
Czas rozliczać TikToka ze sprzedaży
Jeszcze wyraźniejsza granica pojawia się przy oddawaniu technologii kontroli nad samą transakcją. 30% nastolatków byłoby gotowych korzystać z asystenta AI, który rekomenduje produkty, wybiera konkretną ofertę i finalizuje zakup zgodnie z wcześniej ustalonymi zasadami. Wśród rodziców taką możliwość dopuszcza 18% badanych.
Słuchaj podcastu NowyMarketing
| Jak polscy nastolatkowie patrzą na AI w zakupach? | Odsetek |
|---|---|
| Uważają, że AI zmieni sposób robienia zakupów przez ich pokolenie | 60% |
| Obawiają się, że AI sprawi, że zakupy staną się mniej osobiste | 60% |
| Uważają, że AI stanie się jednym z głównych sposobów robienia zakupów | 35% |
| Twierdzą, że asystent AI zwiększyłby ich pewność przy podejmowaniu decyzji | 32% |
| Są gotowi korzystać z asystenta, który może wybrać produkt i sfinalizować zakup | 30% |
Rekomendacje generowane przez algorytmy nie wyparły też opinii ludzi. 34% polskich nastolatków bardziej zaufałoby rekomendacji AI niż sugestii znajomego. W porównaniu z rekomendacją rodzica lub opiekuna AI wybrałoby 22% badanych.
Problem zaczyna się przy płatności
Jeszcze większy dystans wobec autonomicznych agentów widać wśród rodziców. Tylko 6% pozwoliłoby AI dokonać zakupu bez ostatecznego potwierdzenia ze swojej strony. 61% nie zgodziłoby się na taki model w ogóle, natomiast 33% uzależnia decyzję od wartości transakcji.
Najczęściej wskazywane obawy dotyczą utraty kontroli nad tym, co kupuje AI – wskazało ją 43% rodziców – oraz ryzyka oszustwa lub włamania, wymienionego przez 41% respondentów.
Autorzy raportu przewidują, że rozwój takich usług będzie wymagał jasnego określenia m.in. tożsamości agenta AI, zakresu jego uprawnień, zgody użytkownika oraz odpowiedzialności za wykonane transakcje. Theodora Lau, jedna z ekspertek współtworzących raport, zakłada również, że do 2030 roku co najmniej trzech regulatorów finansowych z państw G20 może wprowadzić formalne zasady rejestrowania, autoryzowania i monitorowania agentów AI.
Mastercard testuje takie rozwiązania już teraz. Na początku 2026 roku firma wraz z partnerami przeprowadziła w Europie kompleksową transakcję płatniczą z udziałem agenta AI. W maju pierwsze uwierzytelnione transakcje tego typu przeprowadzono również w Polsce, we współpracy z mBankiem, Bankiem Pekao i UniCredit Polska, przy wykorzystaniu rozwiązania Mastercard Agent Pay.
Badanie dla Mastercard przeprowadziła firma Opinium w czerwcu i lipcu 2026 roku. Objęło ono 26 tys. respondentów – 13 tys. par rodzic–nastolatek – na 13 rynkach, w tym w Polsce, Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Włoszech.