Z początkiem stycznia ogłoszono wyniki kolejnej edycji plebiscytu Słowo Roku, organizowanego przez Instytut Języka Polskiego UW oraz Fundację Języka Polskiego. Konkurs ma na celu wyłonienie słowa, które najlepiej oddaje charakter minionych 12 miesięcy.
Jak co roku, plebiscyt składał się z dwóch niezależnych części: głosowania internetowego oraz wyboru dokonywanego przez kapitułę językoznawców i dziennikarzy pod patronatem Rady Języka Polskiego.
Internauci: „kosmos” na pierwszym miejscu
W internetowym głosowaniu oddano w tym roku niemal 1400 głosów. Zwycięzcą został „kosmos”, który wyprzedził słowa „dron” i „weto”.
– W 2025 roku częstość wyrazów „kosmos” i „kosmiczny” związana była przede wszystkim z udziałem dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego w podróży na Międzynarodową Stację Kosmiczną – komentują językoznawcy wchodzący w skład tegorocznej kapituły.
Eksperci zwracają też uwagę na potoczne, wartościujące użycie słowa „kosmos” w języku polskim, często jako określenia czegoś wyjątkowego lub zaskakującego.
Kapituła językoznawców: „dron” jako słowo roku
Inaczej wyglądał werdykt kapituły. Zdaniem ekspertów to „dron” najlepiej charakteryzuje rok 2025. Na kolejnych miejscach znalazły się „weto” oraz „kosmos”, co oznacza, że czołowa trójka utrzymała się bez zmian. Językoznawcy podkreślają, że wybór drona na słowo roku w Polsce wyraźnie wskazuje na powiązanie z wojną w Ukrainie, a także z naruszeniami polskiej przestrzeni powietrznej. Eksperci zaznaczają, że choć „dron” funkcjonuje w języku od lat, jego znaczenie w ostatnim czasie wyraźnie przesunęło się w stronę kontekstów militarnych i bezpieczeństwa.
Jak głosowano? Zasady plebiscytu
Głosowanie internetowe trwało do 31 grudnia 2025 roku, a jego uczestnicy mogli:
- wybrać słowo lub wyrażenie z listy przygotowanej przez organizatorów,
- zgłosić własną propozycję (jedno- lub dwuwyrazową).
Niezależnie od głosowania internautów, własnego wyboru dokonuje kapituła złożona z językoznawców i dziennikarzy, a sekretarzem plebiscytu jest prof. Marek Łaziński z Wydziału Polonistyki UW.
Język jako barometr nastrojów społecznych
Zarówno „kosmos”, jak i „dron” pokazują, że język w 2025 roku silnie reagował na rozwój technologii, wydarzenia międzynarodowe oraz obecność tematów naukowych i militarnych w debacie publicznej. Plebiscyt Słowo Roku po raz kolejny potwierdza, że słowa są nie tylko narzędziem komunikacji, ale też zapisem zbiorowych emocji i doświadczeń.
Co ciekawe, w grudniu 2025 wyłoniono Młodzieżowe Słowo Roku, które tym razem brzmiało „szponcić”. Taki werdykt pokazał, że choć język młodszego pokolenia pełen jest internacjonalizmów, to jednak słowa mocno zakorzenione w polskiej kulturze, a jednocześnie odświeżone, nadal cieszą się największym zainteresowaniem.