Zjawisko określane jako downsizing lub shrinkflacja to coraz częstsza praktyka stosowana przez producentów, która polega na zmniejszeniu wagi bądź objętości produktów. Już w badaniu przeprowadzonym na zlecenie UOKiK w 2023 roku klienci wskazywali, że spotykają się z tego rodzaju działaniem w szczególności w przypadku artykułów spożywczych, zwłaszcza nabiału i słodyczy.
Przykładowo, klient może kupić produkt, który zna od lat. Opakowanie wygląda identycznie, cena jest taka sama. Na pierwszy rzut oka wszystko wydaje się bez zmian. Dopiero po zakupie zauważalne będzie, że w środku jest mniej produktu niż kiedyś: było 100 g czekolady – jest tylko 90 g, zamiast kilograma mąki – jest 900 g, butelka już nie jest litrowa – ma 800 ml, a zamiast 20 ciastek w opakowaniu znajdujemy 17.
Zobacz również
Mniej produktu nie znaczy mniej informacji
Producenci mają obowiązek podawania na opakowaniu informacji o masie, objętości lub liczbie sztuk. Jeśli decydują o zmniejszeniu produktu, muszą wskazać nową gramaturę.
Prezes UOKiK wszczął postępowania wyjaśniające wobec spółek Danone, Mondelez, Nestlé i Unilever – jednych z największych działających na polskim rynku producentów żywności, środków czystości i artykułów pielęgnacyjnych. Sprawdzi, czy przedsiębiorcy w odpowiedni sposób informują o zmniejszeniu ilości oferowanych produktów oraz czy ich praktyki nie wprowadzają konsumentów w błąd.
– Zmniejszenie ilości czy gramatury produktu musi być uczciwie komunikowane. Jeżeli wygląd opakowania nie sugeruje zmian, konsumenci mogą nie zauważyć różnicy. Zmniejszenie gramatury bez zmiany ceny oznacza w rzeczywistości, że za produkt płacimy więcej. To utrudnia konsumentom porównywanie cen oraz osłabia ich zaufanie do przedsiębiorców – mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
Klapki, które regenerują stopy. Nowa technologia od Nike i Hyperice
Downsizing a nowe orzeczenie TSUE
Istotne znaczenie dla działań UOKIK ma orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z kwietnia 2026 roku. w sprawie C-301/25. TSUE potwierdził, że nawet jeśli produkt spełnia wymagania prawa żywnościowego, czyli po zmniejszeniu gramatury ma prawidłowe oznaczenie masy lub objętości, nie wyklucza to oceny tej praktyki pod kątem wprowadzania konsumentów w błąd na gruncie przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych.
Słuchaj podcastu NowyMarketing
Prezes UOKiK sprawdzi m.in. czy w przypadku zmniejszenia gramatury produktów jest to wyraźnie komunikowane konsumentom oraz czy wygląd, rozmiar lub szata graficzna opakowań nie sprawiają mylnego wrażenia, że produkt nie uległ zmniejszeniu. Jeżeli jego sposób prezentacji lub przekazywania informacji o zmianach wprowadza konsumentów w błąd, Prezes UOKiK może postawić zarzuty.
– Downsizing nie jest nowym zjawiskiem. Nowe jest natomiast orzeczenie TSUE, które jednoznacznie potwierdziło możliwość oceny takich praktyk również z perspektywy ochrony konsumentów. Przedsiębiorcy powinni informować o zmianach gramatury produktów w sposób jasny i czytelny. Sprawdzamy, czy komunikują takie zmiany rzetelnie, tak by konsumenci wiedzieli nie tylko, ile płacą, ale również ile produktu otrzymują po zmianie. To niezbędne, by mogli podejmować świadome decyzje zakupowe – dodaje Prezes UOKiK.
źródło: mat. prasowe
