AI Slop za 200 tysięcy złotych? Burza wokół raportu „Polaków Portret Własny” nowej pełnomocniczki rządu

Mimo, że dokument miał swoją premierę w grudniu 2025 roku, w mediach społecznościowych dopiero po kilku miesiącach pojawia się coraz więcej krytycznych głosów względem niego. Sprawą zainteresowano się w momencie, gdy jego współautorka i kierowniczka merytoryczna, prof. Barbara Mróz-Gorgoń, objęła stanowisko rządowej pełnomocniczki ds. promocji Polski. Wnioski są bezlitosne. Internauci punktują niedbalstwo, liczne błędy metodologiczne oraz masowe wykorzystanie sztucznej inteligencji.

Polska i Polacy według AI

Wśród licznych zarzutów związanych z raportem „Polaków Portret Własny” jeden jest szczególnie podkreślany. Chodzi o fakt, że do opracowania dokumentu prawdopodobnie wykorzystano sztuczną inteligencję, a co więcej, tekst nie przeszedł odpowiedniej redakcji oraz weryfikacji. Wskazują na to liczne fragmenty określane jako „AI Slop”, które charakteryzują się pustym, korporacyjnym językiem, nadmiernym stosowaniem hiperbol czy ewidentnymi pozostałościami po generowaniu treści.

W dokumencie nie brakuje również obcojęzycznych wtrąceń pośród polskich zdań (np. słowa „despite”), a także nielogicznych danych statystycznych – np. twierdzenie, że 95% młodych Polaków mówi płynnie po angielsku, a do tego powszechnie posługuje się językiem mandaryńskim.

Chaos w danych i błędna metodologia

Pozostałe głosy krytykujące raport dotyczą samej jego struktury oraz spójności merytorycznej. Przeanalizowane przypisy ujawniły zupełny chaos w numeracji czy puste pozycje bibliograficzne. Pełna błędów jest także sekcja poświęcona informacjom na temat przeprowadzonych badań. Przykładowo:

• liczba zadeklarowanych grup fokusowych (FGI) oraz warsztatów Design Thinking zmienia się w zależności od czytanej strony (np. spadek z 7 miast do 5, a ostatecznie do 3),
• wyliczona na podstawie opisu liczba godzin wywiadów nie zgadza się z deklarowaną sumą ponad 180 godzin materiału audio.

Warto też wspomnieć o błędach, na które nie powinno być miejsca w raporcie na temat Polski i obrazu jej społeczeństwa. Chodzi o najprostsze pomyłki geograficzne. Przykładowo, Katowice zostały przypisane do „północnego centrum” naszego kraju.

Raport za publiczne pieniądze

Wśród wielu błędów, które podkreślane są w kolejnych komentarzach, nie można także pominąć faktu, że raport powstał w ramach publicznego zadania „Marka Polska – podstrategia turystyczna”, na co Ministerstwo Sportu i Turystyki przeznaczyło 200 000 złotych. Nic więc dziwnego, że krytyka odnosi się również do przeznaczania tak ogromnej sumy, pochodzącej ze środków podatników, na dokument o niskiej jakości merytorycznej i edytorskiej.

Stanowisko prof. Mróz-Gorgoń

Do fali krytyki prof. Barbara Mróz-Gorgoń odniosła się m.in. na antenie Polsat News. Pełnomocniczka rządu wyjaśniła, że raport wyciekł do przestrzeni publicznej, choć był jedynie wewnętrznym dokumentem roboczym i elementem przejściowym w trakcie prowadzonych badań, który „nigdy nie powinien się tam znaleźć”.

– Biję się w piersi, wykorzystywałam AI – przyznała, zaznaczając jednak, że rola sztucznej inteligencji została celowo ograniczona wyłącznie do etapu pomocniczego, jakim było testowanie hipotez. Prof. Mróz-Gorgoń podkreśliła również, że kluczowe prace badawcze wykonano rzetelnie i zgodnie z metodologią nauk społecznych, a autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za ich merytoryczną weryfikację.

Jak dodała, krytykowany dokument nie stanowił przedmiotu umowy z Ministerstwem Sportu i Turystyki – opłaconym z publicznych środków zadaniem były same badania, a nie ten konkretny roboczy plik.

Ministerstwo również odpowiada na krytykę

Głos w sprawie zabrało również Ministerstwo Sportu i Turystyki, które odcina się od raportu. Resort podkreślił, że krążący w sieci dokument nie był przedmiotem żadnej umowy ani zamówienia, a informacja o sfinansowaniu go ze środków publicznych jest nieprawdziwa.

MSiT wyjaśniło, że umowa ze Stowarzyszeniem Konferencje i Kongresy – wyłonionym w ramach konkursu – opiewała na przygotowanie kompleksowej „Strategii Marki Polska”, przeprowadzenie badań oraz organizację wydarzeń branżowych. Projekt został ostatecznie rozliczony na kwotę blisko 180 tysięcy złotych po przedstawieniu wymaganych dowodów realizacji zadania.

Jak zaznaczono, upublicznione opracowanie nie wchodziło w skład oficjalnego sprawozdania, a wykonawca nie posiadał zgody na wykorzystanie w nim logotypu ministerstwa.

PS Rusza kampania POT „POLAND. More than you expected”. W spotach Lewandowski, Rubik i Wałęsa

PS2 Prof. Mróz-Gorgoń zbuduje silną markę „Polska”